मेळघाटात गावोगावी पारंपरिक ‘भावाई पूजे’चा उत्साह; निसर्ग आणि संस्कृतीचा अनोखा संगम
धारणी प्रतिनिधी – रजनिश साकले
आधुनिकतेच्या युगात आपली प्राचीन संस्कृती आणि परंपरा जिवंत ठेवणाऱ्या मेळघाटातील आदिवासी बांधवांनी यंदाही ‘भावाई पूजा’ अत्यंत उत्साहात आणि पारंपरिक पद्धतीने साजरी केली. निसर्गाप्रती कृतज्ञता व्यक्त करणारा आणि आगामी पावसाळ्यात उत्तम पीक-पाणी येण्यासाठी निसर्गदेवतेला साकडे घालणारा हा उत्सव मेळघाटातील दुर्गम गावांमध्ये मोठ्या भक्तीभावाने पार पडला.
मेळघाटात प्रामुख्याने राहणाऱ्या आदिवासी समाजाची जीवनपद्धती पूर्णपणे निसर्गावर अवलंबून आहे. ‘भावाई’ हा सण केवळ एक धार्मिक विधी नसून तो निसर्ग आणि मानवाच्या अतूट नात्याचे प्रतीक आहे. मान्सूनचे आगमन होण्यापूर्वी, म्हणजेच पेरणीच्या तोंडावर हा सण साजरा केला जातो.
गावातील चिमुरड्यांनी आणि तरुणांनी एकत्र येत पाना-फांद्यांचे मोठमोठे प्रतिकृती तयार केल्या जातात हिरव्यागार पानांनी वेढलेल्या या प्रतिकृतींना आदिवासी संस्कृतीत विशेष धार्मिक महत्त्व आहे. हे मनोरे समृद्धी आणि चांगल्या पीक-पाण्याचे प्रतीक मानले जातात.
