देवरी | प्रतिनिधी
गोंदिया जिल्ह्यातील देवरी येथील रहिवासी तथा जिल्हा परिषद हायस्कूल, देवरीचे माजी विद्यार्थी डॉ. संतोष ईश्वरदास राऊत यांना अमेरिकेतील जगप्रसिद्ध हार्वर्ड विद्यापीठाने प्रतिष्ठित पदवी प्रदान करून सन्मानित केले आहे. दि. २८ मे २०२६ रोजी हार्वर्ड विद्यापीठात आयोजित भव्य दीक्षांत समारंभात त्यांना ही पदवी बहाल करण्यात आली.
अमेरिकेतील बोस्टन येथे स्थित हार्वर्ड विद्यापीठ हे जागतिक स्तरावरील अत्यंत प्रतिष्ठित आणि उच्च दर्जाचे विद्यापीठ मानले जाते. डॉ. राऊत यांनी दिल्ली येथील जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठातून (JNU) “बौद्ध तत्त्वज्ञान” या विषयात पीएच.डी. संपादन केली आहे. त्यानंतर ते हैदराबाद येथील इंग्लिश अँड फॉरेन लँग्वेजेस युनिव्हर्सिटी (EFLU) मध्ये प्राध्यापक म्हणून कार्यरत आहेत.
प्राध्यापक म्हणून कार्यरत असतानाच विद्यापीठाची परवानगी घेऊन त्यांनी मागील तीन वर्षांपासून हार्वर्ड विद्यापीठात “डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांची व्यक्ती आणि समाज परिवर्तनाची दृष्टी तसेच बौद्ध तत्त्वज्ञान” या विषयावर संशोधन केले. त्यांच्या या संशोधन कार्याच्या आधारे त्यांना “मास्टर इन थिऑलॉजिकल स्टडीज” ही पदवी प्रदान करण्यात आली.
विशेष म्हणजे, या विषयावर आधारित त्यांनी तयार केलेला स्वतंत्र अभ्यासक्रम हार्वर्ड विद्यापीठाने मान्य केला असून मागील तीन वर्षांपासून तेथील विद्यार्थ्यांना त्यांनी हा विषय अध्यापन केला आहे. त्यांच्या अभ्यासक्रमाला आणि व्याख्यानांना विद्यार्थ्यांसह प्राध्यापकांकडूनही मोठी दाद मिळाली. या माध्यमातून डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे विचार आणि बौद्ध धम्माची सखोल ओळख आंतरराष्ट्रीय विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचली.
सन २०२५ आणि २०२६ मध्ये संयुक्त राष्ट्र संघाच्या वतीने आयोजित “डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर जयंती” आणि “बुद्ध जयंती” कार्यक्रमांमध्येही त्यांना विशेष निमंत्रित म्हणून आमंत्रित करण्यात आले होते. या कार्यक्रमांमध्ये त्यांनी दिलेल्या प्रभावी व्याख्यानांचे सर्वत्र कौतुक झाले.
डॉ. संतोष राऊत हे त्रिरत्न बौद्ध महासंघ या जागतिक संघटनेचे सदस्य असून तेथे ते “धम्मचारी मैत्रिवीर नागार्जुन” या नावाने परिचित आहेत. नागपूर येथील त्रिरत्न बौद्ध महासंघाच्या नागलोक केंद्राचे सहसंचालक म्हणूनही त्यांनी उल्लेखनीय कार्य केले आहे.
देवरीसारख्या दुर्गम भागातून प्राथमिक शिक्षण पूर्ण करून त्यांनी उच्च शिक्षणाच्या बळावर जागतिक स्तरावर आपली स्वतंत्र ओळख निर्माण केली आहे. बी. फार्म. शिक्षणासाठी अहमदनगरला गेलेल्या डॉ. राऊत यांचा शैक्षणिक प्रवास पुढे देश-विदेशात विस्तारत गेला आणि आज त्यांनी आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मानाचे स्थान प्राप्त केले आहे.
त्यांच्या या उल्लेखनीय यशाबद्दल सर्व स्तरांतून अभिनंदनाचा वर्षाव होत असून देवरीसह संपूर्ण गोंदिया जिल्ह्यासाठी ही अभिमानाची बाब मानली जात आहे.
आपल्या यशाचे श्रेय डॉ. राऊत यांनी आपल्या स्वर्गीय आई कातांबाई राऊत, वडील आय. जे. राऊत, कुटुंबीय, शिक्षक आणि मित्रपरिवार यांना दिले आहे.
