दुष्काळाच्या झळांतही हिरवागार निवडुंग देतोय संयमाचा आणि परिस्थितीशी जुळवून घेण्याचा संदेश
श्रीगोंदा
सध्या श्रीगोंदा परिसरात दुष्काळाचे तीव्र सावट पसरले असून, पाण्याअभावी काळ्या मातीतील सोन्यासारखी पिके डोळ्यांदेखत करपून जात आहेत. बळीराजा हवालदिल झाला असून, शेतकरी वर्गात चिंतेचे वातावरण आहे. मात्र, अशा प्रतिकूल परिस्थितीतही निसर्ग माणसाला जगण्याचा अनमोल धडा देत आहे. गावाबाहेरील उजाड आणि कोरड्या खडकांवर हिरवेगार उभे असलेले निवडुंगाचे रोप संयम, चिकाटी आणि परिस्थितीशी जुळवून घेण्याचा जणू ‘महामंत्र’ देत आहे.
पाण्याचा थेंब नाही, तरी निवडुंग हिरवागार!
सुपीकतेसाठी ओळखली जाणारी काळी माती आज पाण्याअभावी कोरडी पडली आहे. शेतातील पिके सुकून गेली आहेत; मात्र, ज्या खडकाला आपण निरुपयोगी समजतो, त्याच खडकावर निवडुंग ताठ मानेने उभा आहे. रुइगव्हाण गावाबाहेरील स्मशानभूमीत काळ्या खडकावर दिसणारा निवडुंगाचा हिरवेगारपणा विशेष लक्ष वेधून घेत आहे.
कडक ऊन, पाण्याची कमतरता आणि प्रतिकूल वातावरण अशा परिस्थितीतही टिकून राहणारा हा निवडुंग निसर्गाच्या जगण्याच्या क्षमतेची जाणीव करून देतो. कमी पाण्यात तग धरू शकणाऱ्या या वनस्पतीचे वैशिष्ट्य माणसालाही परिस्थितीनुसार बदलण्याचा संदेश देते.
निवडुंगाकडून माणसाने काय शिकावे?
निवडुंगाचे वैशिष्ट्य म्हणजे पाण्याची उपलब्धता कमी असतानाही टिकून राहण्यासाठी त्याने निसर्गाशी जुळवून घेतले आहे. त्याच्या पानांचे काट्यांमध्ये रूपांतर आणि पाणी साठवून ठेवण्याची क्षमता त्याला कोरड्या वातावरणात जगण्यास मदत करते.
यातून माणसालाही महत्त्वाचा जीवनबोध मिळतो. जीवनात सुख, समृद्धी आणि पैसा मिळाला, तरी त्याचा अतिरेक न करता संयम राखणे आवश्यक आहे. त्याचप्रमाणे संकटे आणि अडचणी आल्या, तरी खचून न जाता उपलब्ध साधनांचा योग्य वापर करून परिस्थितीचा सामना करणे महत्त्वाचे आहे.
संकटातही टिकून राहण्याचा संदेश
काळ्या मातीतली पिके पाण्याअभावी करपणे हा शेतकऱ्यांसाठी मोठा आर्थिक आणि मानसिक धक्का आहे. एका बाजूला शेतातील पिके सुकत असताना दुसऱ्या बाजूला खडकावर डौलाने उभा असलेला निवडुंग आशेचा आणि जिद्दीचा संदेश देत आहे.
“संकटे कितीही मोठी असली, तरी परिस्थितीशी जुळवून घेण्याची क्षमता आणि चिकाटी असेल, तर प्रतिकूल परिस्थितीतही टिकून राहता येते,” असा संदेश या दृश्यातून मिळतो.
आजच्या धकाधकीच्या जीवनात छोट्या अडचणींनी निराश होणाऱ्या आणि यश मिळाल्यावर संयम विसरणाऱ्या माणसाने निसर्गाकडून शिकण्याची गरज आहे. रुइगव्हाण येथील खडकावर हिरवागार उभा असलेला निवडुंग केवळ एक वनस्पती नाही, तर प्रतिकूल परिस्थितीतही जगण्याची उमेद कायम ठेवण्याची प्रेरणा आहे.
