चेथर | दि. ५ सप्टेंबर २०२६
मेळघाटातील जंगल संवर्धन आणि सामूहिक वन हक्क क्षेत्राच्या संरक्षणासाठी चेथर ग्रामसभेने श्रमदानातून एक अनोखा आणि पर्यावरणपूरक उपक्रम राबविला आहे. ग्रामसभेच्या सामूहिक वन हक्क (CFR) प्राप्त जंगल क्षेत्राचे संरक्षण करण्यासाठी गावकऱ्यांनी सुमारे १,००० निवडुंगाचे थोंबे तसेच सागरगोट्याच्या बियांची लागवड करून जैविक कुंपण (Bio-Fencing) उभारण्याचे काम केले.
या उपक्रमासाठी आवश्यक असलेले निवडुंगाचे थोंबे श्री. राजाराम दारसिंबे यांनी विनामूल्य उपलब्ध करून दिले. ग्रामस्थांनी एकत्रितपणे श्रमदान करत हे थोंबे CFR क्षेत्राच्या सीमाभागात लावले. या उपक्रमात गावातील महिलांचा मोठ्या प्रमाणात सहभाग राहिला. त्यामुळे जंगल संवर्धनाच्या कामात महिलांची सक्रिय भूमिका अधोरेखित झाली.
या वेळी गावाचे आडा पटेल श्री. शोभाराम मोती भिलावेकर तसेच समाज प्रगती सहयोग (SPS) ची टीम आणि गावातील महिला मोठ्या प्रमाणात उपस्थित होते.
ग्रामस्थांनी सामूहिक वन हक्क प्राप्त जंगलाचे संरक्षण, संवर्धन आणि पुढील पिढ्यांसाठी त्याचे जतन करण्याचा संकल्प व्यक्त केला.
मेळघाटातील विविध ग्रामसभांकडून CFR क्षेत्राच्या संरक्षणासाठी अशाच प्रकारचे सामूहिक प्रयत्न सुरू आहेत.
यापूर्वी रंगुबेली, सोसाखेडा आणि चटवाबोड यांसह इतर गावांमध्येही ग्रामस्थांनी श्रमदानातून वृक्षलागवड व जंगल संवर्धनाचे उपक्रम राबविले आहेत.
ग्रामसभांच्या या सामूहिक प्रयत्नांमुळे मेळघाटातील अनेक गावे आपल्या सामूहिक वन हक्कातून प्राप्त जंगलांचे संरक्षण आणि व्यवस्थापन स्वतःच्या पुढाकाराने करू लागल्याचे सकारात्मक चित्र दिसून येत आहे. श्रमदान, स्थानिक साधनसंपत्तीचा वापर आणि ग्रामसभेच्या सामूहिक सहभागातून उभे राहणारे हे उपक्रम जंगल संवर्धनासोबतच ग्रामस्वराज्य आणि सामुदायिक वन व्यवस्थापनाची दिशा अधिक बळकट करणारे ठरत आहेत.
“डोंगर टाका मका ढा टाका, ढा टाका मका आबुन टाका” या कोरकू ब्रीद वाक्य बुलंद होताना दिसून येत आहे.
