दसऱ्यानंतर मोखाडा परिसरात वाघदेवतेच्या पारंपरिक गीतांचा निनाद; मुलांकडून धान्य व बिदागी गोळा करून परंपरेचे जतन
मोखाडा : दसरा सण संपल्यानंतर चार ते पाच दिवसांनी ग्रामीण भागात आदिवासी संस्कृतीतील पारंपरिक रूढी-परंपरांना सुरुवात होते. ‘यंवद्या रे यंवद्या, वाघ्याची घेर वाघे!’ या पारंपरिक सादेने मोखाडा परिसरातील गावोगावचा परिसर दुमदुमू लागला आहे. आधुनिक विज्ञानाच्या युगातही लहान मुले, मुली आणि महिला श्रद्धेने या परंपरा जपत असून, त्या पुढील पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचा प्रयत्न करत आहेत.
दसऱ्यानंतर मुले गावोगावी फिरून पारंपरिक गीतांच्या माध्यमातून बिदागी मागतात. या वेळी ग्रामस्थांकडून त्यांना धान्य किंवा पैसे दिले जातात. त्यानंतर ठरलेल्या दिवशी वाघदेवतेला नैवेद्य अर्पण करून गोळा केलेल्या धान्यापासून जेवण तयार केले जाते. मुले एकत्र येऊन आनंदाने या भोजनाचा आस्वाद घेतात. या परंपरेतून सामूहिक सहभाग, श्रद्धा आणि सांस्कृतिक वारसा यांचे दर्शन घडते.
आदिवासी समाज हा निसर्गपूजक समाज म्हणून ओळखला जातो. त्यांच्या देवदेवतांमध्ये वाघदेवतेला विशेष महत्त्व आहे. पावसाळा संपून दिवाळीचे वेध लागल्यानंतर ग्रामीण भागात विविध रूढी-परंपरा सुरू होतात. या परंपरा पिढ्यान्‌पिढ्या श्रद्धेने पाळल्या जात असून, त्या आदिवासी समाजाच्या सांस्कृतिक जीवनाचा महत्त्वाचा भाग बनल्या आहेत.
विशेष म्हणजे, गावोगावी फिरून बिदागी मागण्याची पद्धत आणि त्यासाठी म्हटली जाणारी पारंपरिक गीते काही किलोमीटरच्या अंतरावरही बदललेली दिसतात. स्थानिक बोली, लोकश्रद्धा आणि सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांनुसार या परंपरेला वेगवेगळे स्वरूप प्राप्त झाले आहे.
आधुनिकतेच्या प्रवाहातही मोखाडा परिसरातील मुले पारंपरिक गीतांच्या माध्यमातून आपल्या संस्कृतीशी नाते जपत आहेत. त्यामुळे ग्रामीण भागातील हा सांस्कृतिक वारसा आजही जिवंत असल्याचे चित्र पाहायला मिळत आहे.
