आमदार कैलास पाटील यांची सरकारकडे आग्रही मागणी; अपूर्ण कामे सुरू न केल्यास रस्त्यावर उतरून संघर्ष करण्याचा इशारा
कृष्णा मराठवाडा प्रकल्पाच्या कामांची प्रत्यक्ष पाहणी; दोन्ही बोगद्यांचे काम बंद, मिरगव्हाण पंपगृहाचे कामही संथ गतीने
प्रतिनिधी : धाराशिव | दि. १३ नोव्हेंबर २०२६
कृष्णा मराठवाडा सिंचन प्रकल्पातील नीरा-भीमा जोड बोगदा, जेऊर बोगदा आणि मिरगव्हाण पंपगृह या महत्त्वपूर्ण कामांची आमदार कैलास पाटील यांनी शुक्रवारी प्रत्यक्ष स्थळ पाहणी केली. या वेळी उद्धव बाळासाहेब ठाकरे पक्षाचे सहसंपर्कप्रमुख मकरंद राजे निंबाळकर उपस्थित होते. धाराशिव आणि बीड जिल्ह्यांना हक्काचे पाणी मिळवून देणाऱ्या या प्रकल्पातील दोन्ही बोगद्यांची कामे बंद असल्याचे, तर मिरगव्हाण पंपगृहाचे कामही संथ गतीने सुरू असल्याचे पाहणीत समोर आले. त्यामुळे ही कामे रखडलेली असताना मराठवाड्याला हक्काचे पाणी मिळणार कसे, असा सवाल आमदार कैलास पाटील यांनी उपस्थित केला.
कृष्णा खोऱ्यातील हक्काचे ७ टीएमसी पाणी मराठवाड्यातील दुष्काळी भागाला मिळवून देणारा हा प्रकल्प धाराशिव आणि बीड जिल्ह्यांसाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे. मात्र, प्रकल्पातील महत्त्वाचे टप्पे अपूर्ण असल्याने पाणी उपलब्ध होण्यास विलंब होत आहे. त्यामुळे बंद पडलेली कामे तातडीने सुरू करून प्रकल्पाला गती द्यावी, अशी मागणी आमदार पाटील यांनी सरकारकडे केली आहे.
प्रकल्पातून ७ टीएमसी पाणी मराठवाड्यात आणण्याचे नियोजन
नीरा नदीवरील उद्धट बंधाऱ्यातून ७ टीएमसी पाणी २३.६८ किलोमीटर लांबीच्या नीरा-भीमा बोगद्याद्वारे उजनी जलाशयात आणले जाणार आहे. त्यापैकी ५.३२ टीएमसी पाणी करमाळा तालुक्यातील दहिगाव येथून २६.८५ किलोमीटर लांबीच्या जेऊर बोगद्याद्वारे मिरगव्हाण पंपगृहापर्यंत नेण्याचे नियोजन आहे.
तेथून ३.०८ टीएमसी पाणी उपसा करून सीना-कोळेगाव जलाशयात पोहोचवले जाणार आहे, तर २.२४ टीएमसी पाणी बंद नलिका गुरुत्व वाहिनीद्वारे सीना नदीत सोडले जाणार आहे. मात्र, या संपूर्ण पाणीवहन व्यवस्थेतील महत्त्वाचे टप्पे अद्याप पूर्ण झालेले नाहीत.
नीरा-भीमा बोगद्याचे काम जून २०२३ पासून बंद
२३.६८ किलोमीटर लांबीच्या नीरा-भीमा बोगद्यापैकी २०.९९ किलोमीटर काम पूर्ण झाले आहे. चार ठिकाणी मिळून २.६९ किलोमीटर काम अद्याप बाकी असून, हे प्रमाण सुमारे ११.४ टक्के आहे.
- उद्धट बंधाऱ्याच्या बाजूला सुरुवातीचे सुमारे १.०८ किलोमीटर ओपनकट आणि त्यापुढील ८०० मीटर बोगद्याचे काम बाकी आहे.
- उजनीच्या बाजूला भादलवाडीजवळ ४४८ मीटर बोगदा आणि शेवटचे ३६० मीटर ओपनकटचे काम अपूर्ण आहे.
आर्थिक नियोजनाअभावी जून २०२३ पासून या बोगद्याचे काम बंद असल्याची माहिती पाहणीदरम्यान समोर आली. आता काम सुरू केले तरी ते पूर्ण होण्यासाठी किमान एक ते दोन वर्षे लागण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
जेऊर बोगद्याचे कामही जुलै २०२४ पासून ठप्प
२६.८५ किलोमीटर लांबीच्या जेऊर बोगद्यापैकी २३.९७ किलोमीटर खोदकाम पूर्ण झाले आहे. सात ठिकाणी मिळून २.८८ किलोमीटर खोदकाम बाकी असून, हे प्रमाण सुमारे १०.७२ टक्के आहे.
या बोगद्याच्या अपूर्ण कामांचा तपशील पुढीलप्रमाणे आहे :
- दहिगाव येथे उजनीतून पाणी घेण्यासाठीची प्रवेश संरचना अद्याप अपूर्ण आहे.
- दहिगाव ते जेऊरदरम्यान सर्वाधिक सुमारे २.७१ किलोमीटर खोदकाम बाकी आहे.
- कोंढेज-सरपडोहदरम्यान सुमारे २७ मीटर खोदकाम बाकी आहे.
- मिरगव्हाणजवळ सीना नदीच्या बाजूला सुमारे १३३ मीटर खोदकाम अपूर्ण आहे.
- अन्य दोन ठिकाणी मिळून सुमारे ७ मीटर किरकोळ खोदकाम बाकी आहे.
या बोगद्याचे काम २७ जुलै २०२४ पासून बंद असल्याची माहिती देण्यात आली.
मिरगव्हाण पंपगृहाचे ४० टक्के काम अपूर्ण
मिरगव्हाण पंपगृहाच्या कामाची किंमत १११.५८ कोटी रुपये असून, यापैकी केवळ ६० टक्के काम पूर्ण झाले आहे. उर्वरित ४० टक्के काम बाकी असून ते अत्यंत संथ गतीने सुरू आहे.
या पंपगृहात प्रत्येकी १,९४० अश्वशक्ती क्षमतेचे सात पंप बसविण्यात येणार आहेत. या सात पंपांची एकूण क्षमता १३ हजार ५८० अश्वशक्ती असणार आहे. पंपगृहाचे काम पूर्ण झाल्याशिवाय नियोजित पाणी सीना-कोळेगाव जलाशयात पोहोचविणे शक्य होणार नाही.
कामे तातडीने सुरू करा, अन्यथा रस्त्यावर उतरून संघर्ष!
नीरा-भीमा बोगदा पूर्ण झाल्याशिवाय हक्काचे ७ टीएमसी पाणी उजनी जलाशयात येणार नाही. जेऊर बोगदा पूर्ण झाल्याशिवाय हे पाणी मिरगव्हाणपर्यंत पोहोचणार नाही आणि पंपगृह पूर्ण झाल्याशिवाय ते सीना-कोळेगाव जलाशयात आणता येणार नाही. अशा प्रकारे एकाच साखळीतील तिन्ही महत्त्वाचे टप्पे रखडल्याने धाराशिव आणि बीड जिल्ह्यांतील दुष्काळी भागाला हक्काचे पाणी मिळण्यास विलंब होत आहे.
त्यामुळे नीरा-भीमा आणि जेऊर बोगद्यांची बंद पडलेली कामे तातडीने सुरू करावीत, मिरगव्हाण पंपगृहाच्या कामाला गती द्यावी आणि मराठवाड्याचे हक्काचे पाणी लवकरात लवकर उपलब्ध करून द्यावे, अशी आग्रही मागणी आमदार कैलास पाटील यांनी सरकारकडे केली. अपूर्ण कामे तातडीने सुरू न झाल्यास रस्त्यावर उतरून संघर्ष करण्याचा इशाराही त्यांनी दिला.
या पाहणीवेळी मकरंद राजे निंबाळकर, शिवाजी दादा सरडे, जिल्हा परिषद सदस्य सातपुते सर, प्रवीण कोकाटे, रवी वाघमारे, पंकज पाटील, सौदागर जगताप, राणा बनसोडे, राहुल पाटील, शौकत शेख, सुनील गरड, दयानंद थोरात, राकेश सूर्यवंशी, अमोल मुळे, मनोज पडवळ, अर्जुन पाटील, अभिराज कदम, राज जाधव, अशोक साळुंके, कार्यकारी अभियंता नाईक, घनवट आदी उपस्थित होते.
