खारपाडा (पेण) | प्रतिनिधी :
भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्याचा अभिमान आणि राष्ट्रीय एकात्मतेचे प्रतीक असलेला भारतीय तिरंगा २२ जुलै १९४७ रोजी संविधान सभेने स्वतंत्र भारताचा अधिकृत राष्ट्रीय ध्वज म्हणून स्वीकारला. स्वातंत्र्य मिळण्याच्या अवघ्या काही आठवडे आधी झालेला हा ऐतिहासिक निर्णय भारताच्या इतिहासातील सुवर्णक्षण मानला जातो.
२२ जुलै १९४७ रोजी नवी दिल्ली येथे झालेल्या संविधान सभेच्या बैठकीत भारतीय तिरंग्याला राष्ट्रीय ध्वजाचा दर्जा देण्यात आला. त्यानंतर १५ ऑगस्ट १९४७ रोजी भारत स्वतंत्र झाल्यानंतर हाच तिरंगा लाल किल्ल्यावर आणि देशभरात अभिमानाने फडकविण्यात आला.
भारतीय तिरंग्यातील प्रत्येक रंगाचा आणि अशोकचक्राचा विशेष अर्थ आहे. वरचा भगवा रंग त्याग, धैर्य आणि शौर्याचे प्रतीक आहे. मधला पांढरा रंग सत्य, शांतता आणि प्रामाणिकपणाचा संदेश देतो, तर खालचा हिरवा रंग समृद्धी, विकास आणि निसर्गाशी असलेल्या नात्याचे प्रतीक मानला जातो. ध्वजाच्या मध्यभागी असलेले निळ्या रंगाचे २४ आरांचे अशोकचक्र न्याय, धर्म, प्रगती आणि सतत गतिमान राहण्याचा संदेश देते.
राष्ट्रीय ध्वजाच्या इतिहासात २२ जुलै १९४७ हा दिवस विशेष महत्त्वाचा आहे. यापूर्वी वापरल्या जाणाऱ्या ध्वजात चरखा होता. मात्र, संविधान सभेने अंतिम स्वरूप देताना चरख्याऐवजी सारनाथ येथील अशोक स्तंभावरील धर्मचक्र (अशोकचक्र) स्वीकारले. यामुळे ध्वजाला अधिक व्यापक राष्ट्रीय आणि सांस्कृतिक प्रतीकात्मकता प्राप्त झाली.
भारतीय तिरंग्याची मूलभूत रचना स्वातंत्र्यसैनिक आणि ध्वज अभ्यासक पिंगली वेंकय्या यांनी सुचविलेल्या तिरंग्यावर आधारित आहे. त्यांच्या या योगदानामुळे त्यांचे नाव भारतीय इतिहासात अजरामर झाले आहे.
आजही भारतीय तिरंगा हा केवळ एक ध्वज नसून देशाच्या स्वातंत्र्याचा, लोकशाहीचा, एकात्मतेचा आणि प्रत्येक भारतीयाच्या स्वाभिमानाचा गौरवशाली प्रतीक आहे. प्रत्येक नागरिकाने राष्ट्रीय ध्वजाचा सन्मान राखणे आणि त्यामागील त्याग व बलिदानाची प्रेरणा जपणे, हीच खरी राष्ट्रसेवा आहे.
