समाजातील असंघटित, वंचित आणि कष्टकरी घटकांच्या हक्कांसाठी आयुष्यभर संघर्ष करणारे ज्येष्ठ समाजसेवक डॉ. बाबा आढाव यांचे कार्य महाराष्ट्राच्या सामाजिक चळवळीच्या इतिहासात अजरामर आहे. हमाल, रिक्षाचालक, कचरा वेचक, फेरीवाले, पथारीवाले आणि विविध असंघटित क्षेत्रातील कामगारांना न्याय मिळवून देण्यासाठी त्यांनी दिलेला लढा आजही प्रेरणादायी ठरतो.
रस्त्यावर ऊन, वारा आणि पावसाची पर्वा न करता आपल्या कुटुंबाचा उदरनिर्वाह करण्यासाठी संघर्ष करणाऱ्या लाखो कष्टकऱ्यांच्या जीवनात सन्मान आणि हक्कांची जाणीव निर्माण करण्याचे महत्त्वपूर्ण कार्य डॉ. बाबा आढाव यांनी केले. केवळ व्यासपीठावरील भाषणांपुरते मर्यादित न राहता त्यांनी प्रत्यक्ष रस्त्यावर उतरून कामगारांच्या प्रश्नांसाठी आंदोलन उभारले आणि त्यांना संघटित करण्याचे काम केले.
विशेषतः फेरीवाले आणि पथारी व्यवसाय करणाऱ्या बांधवांसाठी त्यांनी उभारलेला लढा अत्यंत महत्त्वाचा ठरला. शहरांच्या रस्त्यांवर व्यवसाय करणाऱ्या लाखो छोट्या विक्रेत्यांना कायदेशीर संरक्षण, सन्मानाने उपजीविका आणि अस्तित्वाचा अधिकार मिळवून देण्यासाठी त्यांनी सातत्याने संघर्ष केला. आज अस्तित्वात असलेले पथ विक्रेता कायदे आणि फेरीवाल्यांच्या हक्कांसाठी उभ्या राहिलेल्या विविध संघटनांच्या मागे त्यांच्या विचारांचा आणि संघर्षाचा भक्कम पाया आहे.
डॉ. बाबा आढाव यांनी कष्टकऱ्यांना केवळ न्याय मिळवून दिला नाही, तर अन्यायाविरुद्ध लढण्याचे धैर्य आणि स्वतःच्या हक्कांसाठी संघटित होण्याची प्रेरणाही दिली. त्यांचे संपूर्ण आयुष्य हे सामाजिक न्याय, समता आणि मानवी प्रतिष्ठेसाठी समर्पित राहिले.
आजही रस्त्यावर घाम गाळणाऱ्या प्रत्येक कष्टकऱ्याच्या संघर्षात बाबा आढाव यांचे विचार जिवंत आहेत. जोपर्यंत समाजातील शेवटच्या घटकाला त्याचा हक्क, सन्मान आणि सुरक्षित उपजीविका मिळत नाही, तोपर्यंत त्यांचे कार्य आणि विचार समाजाला दिशा देत राहतील.
डॉ. बाबा आढाव यांच्या प्रथम जयंतीनिमित्त त्यांच्या अतुलनीय सामाजिक योगदानाला मानाचा मुजरा अर्पण करत, कष्टकरी आणि वंचित समाजासाठी त्यांनी दिलेल्या संघर्षमय जीवनाला विनम्र अभिवादन.
