मुशाफिरी यात्रा सुरू आहे…
हा फक्त पाल नाही, तर एका कुटुंबाचं संपूर्ण आयुष्य आहे.
फाटलेल्या गोधडीचा पाल, गळकं छप्पर, मातीची चूल आणि उद्याची कोणतीही खात्री नसलेलं जगणं… या पालात राहणारी कुटुंबं रोज अस्तित्वासाठी संघर्ष करत आहेत. पाऊस आला तर पालात पाणी शिरतं, उन्हाळा आला तर अंगाची लाही लाही होते आणि हिवाळ्यात कडाक्याच्या थंडीशी सामना करावा लागतो. तरीही त्यांच्या डोळ्यांत आशेचा किरण दिसतो.
या पालांमध्येही स्वप्नं आहेत. आईच्या डोळ्यांत मुलांच्या शिक्षणाची आस आहे, वृद्धांच्या मनात कायमस्वरूपी निवाऱ्याची अपेक्षा आहे आणि लहान मुलांच्या चेहऱ्यावर उज्ज्वल भविष्याची स्वप्नं आहेत.
मात्र, सर्वात वेदनादायक वास्तव म्हणजे या भटक्या कुटुंबांच्या अस्तित्वाचीच अनेकदा नोंद नसते. ज्यांचं घरच नाही, त्यांची घरगणना कशी होणार? ज्यांचा कायमचा पत्ता नाही, त्यांची जनगणना कोणत्या दारावर होणार? वर्षानुवर्षे भटकंती करणाऱ्या या समाजाचा संघर्ष अनेकदा शासनाच्या आकडेवारीतही दिसून येत नाही.
मुशाफिरी यात्रेदरम्यान दिसणारा प्रत्येक पाल जणू एकच प्रश्न विचारतो—
“आम्ही या देशाचे नागरिक नाही का?”
“आमच्या जगण्याची नोंद शासनाच्या कागदावर कधी होणार?”
हा पाल केवळ कापडाचा तुकडा नाही. तो एका कुटुंबाचा संसार आहे, एका आईची माया आहे, एका बापाचा संघर्ष आहे आणि हजारो उपेक्षित कुटुंबांच्या वेदनांचं जिवंत प्रतीक आहे.
मुशाफिरी यात्रा ही केवळ प्रवास नाही; तर या उपेक्षित समाजाच्या अश्रूंना आवाज देण्याचा, त्यांच्या अस्तित्वाची नोंद शासनदरबारी करून देण्याचा आणि त्यांना न्याय मिळवून देण्याचा संघर्ष आहे. ✍️
