कुरुंदवाड | प्रतिनिधी
कुरुंदवाड येथील साने गुरुजी विद्यालयात महान साहित्यिक, स्वातंत्र्यसैनिक, समाजसुधारक आणि आदर्श शिक्षक साने गुरुजी यांच्या ७६ व्या पुण्यतिथीनिमित्त अभिवादन करण्यात आले. कार्यक्रमाची सुरुवात शाळेचे मुख्याध्यापक किरण पाटील यांच्या हस्ते साने गुरुजी यांच्या प्रतिमेचे पूजन करून करण्यात आली. यावेळी शिक्षक, शिक्षकेत्तर कर्मचारी तसेच विद्यार्थी-विद्यार्थिनी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.
साने गुरुजी अर्थात Pandurang Sadashiv Sane यांचा जन्म २४ डिसेंबर १८९९ रोजी रत्नागिरी जिल्ह्यातील पालगड येथे झाला. त्यांनी साहित्य, शिक्षण, समाजकारण आणि स्वातंत्र्य चळवळ या सर्व क्षेत्रांत उल्लेखनीय योगदान दिले. ‘श्यामची आई’ हा त्यांचा अजरामर साहित्यकृतीचा ठेवा आजही वाचकांना प्रेरणा देत आहे. या पुस्तकावर आधारित चित्रपटालाही मोठी लोकप्रियता मिळाली.
साने गुरुजींनी ‘गोड गोष्टी’, ‘आस्तिक’, ‘सुंदर पत्रे’, ‘भारतीय संस्कृती’, ‘मोलकरीण’ यांसारखी अनेक पुस्तके लिहिली. बालसाहित्य निर्मितीतही त्यांचे योगदान मोलाचे मानले जाते. ‘करील मनोरंजन जो मुलांचे, जडेल नाते प्रभुशी तयाचे’ या विचारातून त्यांनी मुलांवर संस्कार करण्याचे कार्य केले.
स्वातंत्र्यलढ्यात सक्रिय सहभाग घेतल्यामुळे त्यांना अनेक वेळा तुरुंगवास भोगावा लागला. तुरुंगात असतानाच त्यांनी अनेक साहित्यकृती लिहिल्या तसेच विविध भाषांतील ग्रंथांचे मराठी भाषांतरही केले. त्यांनी ‘साधना’ साप्ताहिकाची स्थापना करून समाजप्रबोधनाचे कार्य केले.
महात्मा गांधी यांच्या विचारांनी प्रेरित असलेल्या साने गुरुजींनी समाजातील विषमता, अन्याय आणि भेदभावाविरुद्ध आयुष्यभर संघर्ष केला. प्रेम, बंधुता, मानवता आणि राष्ट्रीय एकात्मता यांचा संदेश त्यांनी आपल्या लेखनातून व कार्यातून दिला.
यावेळी उपस्थित मान्यवरांनी साने गुरुजींच्या जीवनकार्याचा आढावा घेत त्यांच्या विचारांचे आजच्या पिढीसाठी असलेले महत्त्व अधोरेखित केले. कार्यक्रमाच्या शेवटी विद्यार्थ्यांनी साने गुरुजींना अभिवादन करून त्यांच्या विचारांचे पालन करण्याचा संकल्प केला.
साने गुरुजी यांचे ११ जून १९५० रोजी निधन झाले. त्यांच्या साहित्यिक, सामाजिक आणि शैक्षणिक कार्यामुळे ते आजही महाराष्ट्राच्या जनमानसात अजरामर आहेत. त्यांच्या पुण्यतिथीनिमित्त कुरुंदवाडमध्ये त्यांना भावपूर्ण अभिवादन करण्यात आले.
