ज्येष्ठ इतिहास संशोधक जयसिंगराव पवार यांचे निधन
महाराष्ट्राच्या इतिहास संशोधन क्षेत्रातील एक भक्कम आधारस्तंभ हरपला आहे. “इतिहास हा राष्ट्राचा आणि समाजाचा प्रबोधक असतो” हे ब्रीदवाक्य जपून तब्बल पाच दशके मराठ्यांच्या इतिहासाची सेवा करणारे ज्येष्ठ इतिहास संशोधक जयसिंगराव पवार यांचे आज निधन झाले. त्यांच्या निधनाने इतिहास क्षेत्रात मोठी पोकळी निर्माण झाली आहे.
पवार सरांनी आपल्या संशोधनातून मराठा इतिहासातील अनेक दुर्लक्षित पण पराक्रमी व्यक्तिमत्त्वांना उजेडात आणले. छत्रपती संभाजी महाराज स्मारक ग्रंथ, महाराणी ताराबाई, राजाराम महाराज, तसेच संताजी घोरपडे यांसारख्या इतिहासातील थोर व्यक्तिमत्त्वांवर त्यांनी सखोल लेखन केले. त्यांच्या लेखणीतून या चरित्रांना नव्याने ओळख मिळाली.
तसेच राजर्षी शाहू महाराज यांच्या जीवन व कार्यावर आधारित स्मारक ग्रंथाचे लेखन व संपादन करून त्यांनी इतिहास मांडणीचा उच्च दर्जा निर्माण केला. शाहू महाराजांचे विचार देश-विदेशात पोहोचावेत यासाठी त्यांनी विशेष प्रयत्न केले.
पवार सरांनी शिवाजी विद्यापीठ येथील शाहू संशोधन केंद्राचे संचालक म्हणून तसेच विविध सांस्कृतिक संस्थांमध्ये कार्य करत इतिहास संशोधनाला नवी दिशा दिली. अनेक तरुण अभ्यासकांना त्यांनी मार्गदर्शन करून इतिहास लेखनाची प्रेरणा दिली.
त्यांच्या आयुष्यभराच्या कार्यामुळे मराठा इतिहासाला नवी ओळख मिळाली. सत्य इतिहास जनतेपर्यंत पोहोचवण्याचा त्यांचा ध्यास त्यांना जनमानसातील “महाराष्ट्रभूषण” बनवून गेला.
