चिचोंडी पाटील | प्रतिनिधी
ग्रामीण संस्कृतीचा अविभाज्य भाग मानली जाणारी आणि काळाच्या ओघात हळूहळू लोप पावत चाललेली नंदीबैल कला नुकतीच चिचोंडी पाटील येथे पाहायला मिळाली. पारंपरिक वेशभूषेत सजलेला नंदीवाला आणि रंगीबेरंगी अलंकारांनी सजवलेला नंदीबैल गावात दाखल होताच नागरिकांचे विशेष लक्ष वेधून घेतले.
पूर्वी गावोगावी नंदीवाले आपल्या नंदीबैलासह फिरून लोकांचे मनोरंजन करत असत. नंदीबैलाच्या विविध हालचाली, मान हलवून दिले जाणारे संकेत आणि पारंपरिक वाद्यांच्या तालावर सादर होणारे कार्यक्रम हे ग्रामीण जीवनातील आकर्षण मानले जात होते. मात्र आधुनिक मनोरंजनाच्या साधनांच्या वाढत्या प्रभावामुळे ही लोककला आता दुर्मिळ होत चालली आहे.
चिचोंडी पाटील येथे आलेल्या नंदीवाल्याने ग्रामस्थांशी संवाद साधत या परंपरेविषयी माहिती दिली. अनेक नागरिकांनी नंदीबैलाचे पूजन करून कलाकाराला आर्थिक मदत केली. विशेषतः लहान मुलांनी या अनोख्या लोककलेबद्दल उत्सुकता दाखवत नंदीबैलाच्या सादरीकरणाचा आनंद घेतला.
लोककला अभ्यासकांच्या मते, नंदीबैल ही केवळ मनोरंजनाची कला नसून ग्रामीण संस्कृती, लोकश्रद्धा आणि परंपरांचे जिवंत प्रतीक आहे. बदलत्या काळात या कलेवर उपजीविका करणाऱ्या कुटुंबांची संख्या झपाट्याने घटत असून शासन व समाजाने अशा कलाकारांना प्रोत्साहन आणि आर्थिक आधार देण्याची आवश्यकता आहे.
नंदीबैलाच्या आगमनामुळे गावातील ज्येष्ठ नागरिकांच्या जुन्या आठवणींना उजाळा मिळाला, तर नव्या पिढीला आपल्या समृद्ध लोकसंस्कृतीचे प्रत्यक्ष दर्शन घडले. या निमित्ताने लोप पावत चाललेल्या लोककलेचे जतन आणि संवर्धन करण्याची गरज पुन्हा अधोरेखित झाली.
