पावसाच्या दीर्घ खंडाने पिके करपली; शेतकऱ्यांचा सवाल—प्रत्यक्ष परिस्थिती पाहून मदतीचे निकष ठरवणार का?
चांदवड, दि. २६ सप्टेंबर २०२६ : चांदवड तालुक्यात पावसाने दीर्घकाळ दडी मारल्याने अनेक भागांतील पिकांची अवस्था चिंताजनक झाली आहे. शेतात उभी असलेली पिके पाण्याअभावी वाळत असून, खरीप हंगामासाठी केलेला खर्चही निघेल की नाही, अशी चिंता शेतकऱ्यांसमोर निर्माण झाली आहे. प्रत्यक्ष शेतातील परिस्थिती आणि कागदावरील पावसाची आकडेवारी यामध्ये तफावत असल्याचा मुद्दा आता शेतकऱ्यांकडून उपस्थित केला जात आहे.
तालुक्यातील विविध भागांत लोकप्रतिनिधी आणि प्रशासनाकडून पाहणी करण्यात आली. शेतकऱ्यांशी संवाद साधून पिकांच्या परिस्थितीची माहिती घेण्यात आली. मात्र पाहणीनंतर चांदवडमधील बाधित भागांना दुष्काळ अथवा शासकीय मदतीसाठी लागू होणाऱ्या निकषांमध्ये अपेक्षित स्थान मिळाले आहे का, असा प्रश्न शेतकरी उपस्थित करत आहेत.
पावसाच्या खंडाचा पिकांवर परिणाम
खरीप हंगामासाठी शेतकऱ्यांनी बियाणे, खते, औषधे, मशागत आणि मजुरीवर मोठा खर्च केला. सुरुवातीच्या पावसानंतर पिकांची वाढ झाली; मात्र त्यानंतर पडलेल्या दीर्घ पावसाच्या खंडामुळे अनेक ठिकाणी जमिनीतील ओलावा कमी झाला. परिणामी उभी पिके वाळू लागली असून उत्पादनात घट होण्याची भीती शेतकऱ्यांकडून व्यक्त केली जात आहे.
शेतातील परिस्थिती दर्शविणाऱ्या छायाचित्रांमध्ये अनेक ठिकाणी पिकांची पाने वाळलेली तसेच पिकांचा रंग बदललेला दिसून येतो. मात्र केवळ छायाचित्राच्या आधारे संपूर्ण तालुक्यातील नुकसानीची टक्केवारी निश्चित करता येत नाही. त्यासाठी गावनिहाय व मंडळनिहाय अधिकृत पाहणी, पर्जन्यमान, पीकस्थिती आणि पंचनाम्यांची माहिती आवश्यक ठरते.
‘पावसाची टक्केवारी नव्हे, प्रत्यक्ष शेतातील परिस्थिती पाहा’
शेतकऱ्यांचा मुख्य आक्षेप पावसाच्या सरासरी आकडेवारीबाबत आहे. एखाद्या कालावधीतील एकूण पावसाची टक्केवारी समाधानकारक दिसत असली, तरी पिकांच्या महत्त्वाच्या वाढीच्या अवस्थेत मोठा पावसाचा खंड पडल्यास त्याचा उत्पादनावर परिणाम होऊ शकतो.
त्यामुळे केवळ एकूण पावसाची टक्केवारी हा निकष न ठेवता पावसातील खंड, जमिनीतील ओलावा, पिकांची प्रत्यक्ष अवस्था, अपेक्षित उत्पादनातील घट आणि मंडळनिहाय परिस्थिती यांचाही विचार करावा, अशी मागणी शेतकऱ्यांकडून पुढे येत आहे.
पाहणी झाली; आता निर्णयाची प्रतीक्षा
शेतकऱ्यांच्या बांधावर जाऊन परिस्थिती पाहणे महत्त्वाचे असले, तरी त्यानंतर प्रशासनाकडून नेमकी काय कार्यवाही झाली, कोणत्या गावांमध्ये पंचनामे करण्यात आले, किती क्षेत्र बाधित असल्याची नोंद झाली आणि पात्र शेतकऱ्यांना कोणत्या स्वरूपाची मदत मिळणार, याबाबत स्पष्ट माहिती मिळावी, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे.
“पाणी नाही, पीक वाचत नाही; मग आमच्या शेतातील परिस्थितीची नोंद कशी होणार?” हा सवाल शेतकऱ्यांकडून उपस्थित केला जात आहे.
चांदवडचा सवाल कायम
दुष्काळाची घोषणा आणि शासकीय मदत ही निर्धारित निकष व अधिकृत प्रक्रियेनुसार केली जाते. त्यामुळे कोणता भाग पात्र ठरविण्यात आला किंवा कोणता भाग वगळण्यात आला, याबाबतच्या अधिकृत नोंदी महत्त्वाच्या आहेत. मात्र प्रत्यक्ष शेतातील नुकसान प्रशासनाच्या नोंदीत अचूकपणे प्रतिबिंबित व्हावे, अशी चांदवड तालुक्यातील शेतकऱ्यांची मागणी आहे.
बांधावरची परिस्थिती गंभीर असेल, तर तिचे प्रतिबिंब सरकारी नोंदीतही दिसणार का? नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांचे पंचनामे वेळेत होणार का? आणि मदतीच्या निकषांमध्ये प्रत्यक्ष पीकस्थितीला किती महत्त्व दिले जाणार?
या प्रश्नांची अधिकृत उत्तरे आणि पुढील कार्यवाहीकडे आता चांदवड तालुक्यातील शेतकऱ्यांचे लक्ष लागले आहे.
