यवतमाळ | प्रतिनिधी
भारत सरकार आणि महाराष्ट्र शासनाने पूर्णपणे प्रतिबंधित केलेल्या HTBT (Herbicide Tolerant Bt Cotton) कपाशीच्या बोगस बियाण्यांची अधिकृत ब्रँडच्या नावाखाली विक्री करून शेतकऱ्यांची आणि शासनाची फसवणूक करणाऱ्या कंपन्या व कृषी केंद्र चालकाविरोधात यवतमाळ शहर पोलीस ठाण्यात गंभीर गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे.
दिनांक २० मे २०२६ रोजी बियाणे निरीक्षक तथा जिल्हा गुणवत्ता नियंत्रण निरीक्षक श्री. धिरज प्रकाश मोहेकर यांना गोपनीय माहिती मिळाली होती की, सुरत (गुजरात) येथून यवतमाळमध्ये प्रतिबंधित कपाशी बियाण्यांची वाहतूक केली जात आहे. या माहितीच्या आधारे कृषी विभाग, यवतमाळ शहर पोलीस आणि स्थानिक गुन्हे शाखेच्या संयुक्त पथकाने कारवाई करत ‘शिहोरी ट्रॅव्हल्स’ बसमधून मोठ्या प्रमाणात बियाण्यांचा साठा जप्त केला.
या कारवाईत ‘पाटीदार सिड्स प्रायव्हेट लिमिटेड, अहमदाबाद’ उत्पादित आणि ‘रुबिकॉन सिड्स, अहमदाबाद’ विपणन केलेले ‘Ridhi 7575’ (NAMCOT-621 BG II) तसेच ‘Ridhi 640’ या ब्रँडची एकूण ७० कपाशी बियाण्यांची पाकिटे जप्त करण्यात आली. जप्त मुद्देमालाची किंमत सुमारे ६३ हजार रुपये असल्याचे सांगण्यात आले आहे.
तपासादरम्यान संबंधित शेतकऱ्यांनी ही बियाणे सुरत येथील ‘सरदार ॲग्रो ॲन्ड बिज निगम’ या कृषी केंद्रातून खरेदी केल्याचे समोर आले. त्यामुळे शेतकरी या फसवणुकीचे बळी ठरल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
जप्त केलेल्या बियाण्यांचे नमुने अधिकृत बीज परीक्षण प्रयोगशाळा, नागपूर येथे तपासणीसाठी पाठविण्यात आले होते. प्रयोगशाळेच्या अहवालात या बियाण्यांमध्ये “EPSPS-CP4” हा जनुकीय घटक अनुक्रमे ९१ टक्के आणि ९३ टक्के प्रमाणात पॉझिटिव्ह आढळून आला. हा घटक प्रतिबंधित HTBT कपाशी बियाण्यांमध्ये आढळत असल्याने हे बियाणे शासनाने बंदी घातलेल्या प्रकारातील असल्याचे स्पष्ट झाले.
या प्रकरणी खालील आरोपींविरोधात गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे:
१) पाटीदार सिड्स प्रायव्हेट लिमिटेड, अहमदाबाद (उत्पादक कंपनी)
२) रुबिकॉन सिड्स, अहमदाबाद (विपणनकर्ता कंपनी)
३) सरदार ॲग्रो ॲन्ड बिज निगम, सुरत (कृषी केंद्र चालक)
बियाणे निरीक्षक श्री. धिरज प्रकाश मोहेकर यांच्या फिर्यादीवरून यवतमाळ शहर पोलीस ठाण्यात प्रथम खबर क्रमांक ०५६७/२०२६ अन्वये भारतीय न्याय संहिता (BNS), बीज अधिनियम, बियाणे नियम, पर्यावरण संरक्षण अधिनियम आणि अत्यावश्यक वस्तू अधिनियमांतर्गत विविध गंभीर कलमांनुसार गुन्हा नोंदवण्यात आला आहे.
या प्रकरणाचा पुढील तपास पोलीस उपनिरीक्षक शिवदर्शन सूर्यकांत बिरादार करीत असून, कृषी विभाग आणि पोलिसांनी शेतकऱ्यांना अधिकृत व प्रमाणित बियाण्यांचाच वापर करण्याचे आवाहन केले आहे.
